น้ำลด โรคอย่าเพิ่ม รู้ทันภัยสุขภาพหลังน้ำท่วม

น้ำท่วมเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนในหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นบ้านเรือนที่ได้รับความเสียหาย ทรัพย์สินสูญหาย การประกอบอาชีพหยุดชะงัก ตลอดจนปัญหาด้านสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นทั้งในระหว่างน้ำท่วมและหลังจากสถานการณ์น้ำลดลง แม้ว่าน้ำจะเริ่มแห้งและประชาชนสามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้ แต่ภัยที่มาพร้อมกับน้ำท่วมไม่ได้สิ้นสุดลงไปพร้อมกับระดับน้ำ เพราะสิ่งสกปรก เชื้อโรค สารเคมี และสิ่งปนเปื้อนต่าง ๆ อาจยังคงตกค้างอยู่ในบ้านเรือน แหล่งน้ำ อาหาร และสิ่งแวดล้อมรอบตัว ซึ่งอาจก่อให้เกิดการเจ็บป่วยได้หากขาดการดูแลและป้องกันอย่างเหมาะสม

โรคฉี่หนู (Leptospirosis)

โรคฉี่หนูเป็นโรคติดเชื้อที่ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษในช่วงน้ำท่วมและหลังน้ำลด เกิดจากเชื้อแบคทีเรียเลปโตสไปราที่อาจปนเปื้อนอยู่ในน้ำ ดิน หรือโคลนที่มีปัสสาวะของสัตว์ติดเชื้อ โดยเฉพาะหนู รวมถึงสัตว์อื่น ๆ เช่น สุนัขและปศุสัตว์ เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผล รอยถลอก หรือเยื่อบุตา จมูก และปากได้ ประชาชนที่ต้องลุยน้ำทำความสะอาดบ้าน หรือเก็บกวาดสิ่งของหลังน้ำท่วมจึงมีความเสี่ยง โดยเฉพาะผู้ที่มีบาดแผลบริเวณเท้าและขา อาการที่พบได้ ได้แก่ ไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะบริเวณน่องและหลัง หนาวสั่น คลื่นไส้ และอาเจียน ในรายที่มีอาการรุนแรงอาจเกิดภาวะไตวาย ตับผิดปกติ หรือมีเลือดออกได้

การป้องกันโรคฉี่หนูควรหลีกเลี่ยงการลุยน้ำหรือโคลนที่อาจปนเปื้อน หากจำเป็นต้องสัมผัสควรสวมรองเท้าบูตและถุงมือกันน้ำที่เหมาะสม ปิดแผลด้วยวัสดุกันน้ำ และล้างร่างกายด้วยสบู่และน้ำสะอาดหลังเสร็จงาน หากมีไข้หลังสัมผัสน้ำท่วมหรือโคลน ควรรีบพบแพทย์และแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำท่วมให้ชัดเจน

น้ำกัดเท้าและการติดเชื้อที่ผิวหนัง

โรคน้ำกัดเท้าเป็นปัญหาที่พบได้ในผู้ที่ต้องแช่น้ำหรือสวมรองเท้าที่เปียกชื้นเป็นเวลานาน ผิวหนังบริเวณเท้าอาจเปื่อย แห้ง ลอก คัน แดง หรือเกิดรอยแตก ทำให้ผิวหนังอ่อนแอและเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อราได้มากขึ้น นอกจากนี้น้ำท่วมที่มีสิ่งสกปรกปนเปื้อนยังอาจทำให้เกิดแผลอักเสบหรือการติดเชื้อที่ผิวหนังได้ ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน หรือมีปัญหาการไหลเวียนเลือด ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะบาดแผลเล็ก ๆ อาจลุกลามและหายช้ากว่าปกติ หากพบว่าเท้ามีอาการบวม แดง ร้อน เจ็บ มีหนอง หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรเข้ารับการตรวจจากบุคลากรทางการแพทย์

วิธีป้องกันคือหลีกเลี่ยงการแช่เท้าในน้ำสกปรกเป็นเวลานาน สวมรองเท้าที่เหมาะสม ล้างเท้าด้วยน้ำสะอาดและสบู่หลังสัมผัสน้ำท่วม จากนั้นเช็ดให้แห้งโดยเฉพาะบริเวณซอกนิ้ว ไม่ควรปล่อยให้เท้าอับชื้นเป็นเวลานาน และควรรีบทำความสะอาดบาดแผลทันทีเมื่อเกิดบาดแผล

อุจจาระร่วงและโรคอาหารเป็นพิษ

หลังน้ำท่วม แหล่งน้ำดื่มและน้ำใช้บางแห่งอาจปนเปื้อนเชื้อโรคจากสิ่งปฏิกูล ขยะ หรือของเสียจากชุมชน หากนำมาใช้ประกอบอาหารหรือดื่มโดยไม่ผ่านการจัดการที่ปลอดภัย อาจทำให้เกิดโรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษได้ อาการที่พบบ่อย ได้แก่ ถ่ายเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำ ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน และอาจมีไข้ หากสูญเสียน้ำมากอาจเกิดภาวะขาดน้ำ ทำให้ปากแห้ง กระหายน้ำ ปัสสาวะน้อย อ่อนเพลีย หรือเวียนศีรษะ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัว

การป้องกันควรเลือกดื่มน้ำที่ผ่านการรับรองว่าปลอดภัย หรือต้มน้ำให้เดือดก่อนดื่มเมื่อเหมาะสม ล้างมือด้วยสบู่ก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ รับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ใช้ภาชนะที่สะอาด และหลีกเลี่ยงอาหารที่สัมผัสน้ำท่วมโดยตรง รวมถึงอาหารที่เก็บรักษาในอุณหภูมิไม่เหมาะสมหรือสงสัยว่าเน่าเสีย หากมีอาการท้องเสียควรจิบน้ำเกลือแร่สำหรับผู้ที่มีอาการท้องเสียตามวิธีผสมที่ระบุบนฉลาก ไม่ควรผสมเข้มข้นหรือเจือจางกว่าที่กำหนด หากมีอาการรุนแรง เช่น ซึม ดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อยมาก ถ่ายเป็นเลือด หรือมีอาการขาดน้ำ ควรรีบไปพบแพทย์

โรคไข้เลือดออกและโรคที่มียุงเป็นพาหะ

หลังน้ำลดมักมีภาชนะที่มีน้ำขังอยู่รอบบ้าน เช่น กระป๋องเก่า ขวดพลาสติก ยางรถยนต์ ถังน้ำ หรือเศษวัสดุต่าง ๆ ภาชนะเหล่านี้อาจกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย ซึ่งเป็นพาหะของโรคไข้เลือดออกได้ หากมีการสะสมของน้ำขังโดยไม่มีการจัดการอย่างเหมาะสม ความเสี่ยงต่อการแพร่กระจายของโรคอาจเพิ่มขึ้น โรคไข้เลือดออกมีอาการสำคัญ ได้แก่ ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัว คลื่นไส้ อาเจียน และบางรายอาจมีผื่นหรือเลือดออกผิดปกติ สิ่งที่ต้องระวังคือ ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการรุนแรงในช่วงที่ไข้เริ่มลดลง เช่น ปวดท้องมาก อาเจียนต่อเนื่อง เลือดออก ซึม มือเท้าเย็น หรืออ่อนเพลียผิดปกติ จึงไม่ควรเข้าใจว่าเมื่อไข้ลดแล้วจะปลอดภัยเสมอไป

การป้องกันทำได้โดยเก็บขยะและภาชนะที่ไม่จำเป็นออกจากบริเวณบ้าน ปิดฝาภาชนะเก็บน้ำให้มิดชิด เปลี่ยนน้ำในภาชนะที่จำเป็นอย่างสม่ำเสมอ และกำจัดแหล่งน้ำขัง นอกจากนี้ ควรสวมเสื้อผ้าที่ปกปิดร่างกาย ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงตามฉลาก และติดมุ้งลวดหรือใช้มุ้งเมื่อเหมาะสม

โรคระบบทางเดินหายใจ

หลังน้ำท่วมบ้านเรือนหลายแห่งอาจมีความชื้นสูงอากาศถ่ายเทไม่สะดวกและมีฝุ่นจากโคลนแห้งหรือเศษวัสดุที่ตกค้าง สิ่งเหล่านี้อาจทำให้เกิดการระคายเคืองทางเดินหายใจ และอาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาการภูมิแพ้หรือหอบหืดกำเริบในผู้ที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว นอกจากนี้การอยู่รวมกันในศูนย์พักพิงหรือสถานที่ที่มีคนจำนวนมากอาจเอื้อต่อการแพร่กระจายของเชื้อโรคทางเดินหายใจบางชนิด อาการที่ควรสังเกต ได้แก่ ไอ จาม น้ำมูกไหล เจ็บคอ มีไข้ หรือหายใจไม่สะดวก ผู้ที่เป็นโรคหอบหืดหรือโรคปอดเรื้อรังควรดูแลตนเองเป็นพิเศษ และหลีกเลี่ยงฝุ่น ควัน และกลิ่นสารเคมีระหว่างการทำความสะอาดบ้าน ควรเปิดประตูและหน้าต่างเพื่อให้อากาศถ่ายเทเมื่อสภาพแวดล้อมภายนอกปลอดภัย สวมหน้ากากที่เหมาะสมขณะทำความสะอาดฝุ่น และหลีกเลี่ยงการกวาดฝุ่นแห้งโดยตรง หากพบเชื้อราจำนวนมากหรือบริเวณที่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก ควรพิจารณาให้ผู้เชี่ยวชาญดำเนินการทำความสะอาดอย่างปลอดภัย

โรคผิวหนังจากเชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย

สภาพแวดล้อมที่เปียกชื้นหลังน้ำท่วมเอื้อต่อการเจริญเติบโตของเชื้อรา โดยเฉพาะบริเวณเสื้อผ้า รองเท้า ผนัง พื้น และสิ่งของที่แห้งไม่สนิท ผู้ที่ต้องสวมเสื้อผ้าเปียกชื้นเป็นเวลานานอาจเกิดผื่นคัน ผิวหนังอักเสบ หรือการติดเชื้อบริเวณซอกพับและซอกนิ้วได้ การป้องกันควรเปลี่ยนเสื้อผ้าที่เปียกชื้นโดยเร็ว อาบน้ำด้วยน้ำสะอาดและสบู่ ซักเสื้อผ้าและเครื่องนอนที่ปนเปื้อนอย่างเหมาะสม และตากให้แห้งสนิทก่อนนำกลับมาใช้ สำหรับสิ่งของที่มีเชื้อราขึ้น ควรทำความสะอาดโดยคำนึงถึงการป้องกันการสูดดมสปอร์เชื้อรา และไม่ควรให้เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องเข้าไปในบริเวณที่มีเชื้อราจำนวนมาก หากผื่นลุกลามมีอาการเจ็บบวมแดงมีหนองหรือไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับการดูแลที่เหมาะสม ไม่ควรใช้ยาทาผิวหนังหลายชนิดโดยไม่ทราบสาเหตุของผื่น

บาดแผลจากของมีคมและการติดเชื้อบาดทะยัก

หลังน้ำลดมักมีเศษกระจก ตะปู โลหะ เศษไม้ หรือวัสดุที่แตกหักกระจายอยู่ตามพื้นและบริเวณบ้าน การเดินเท้าเปล่าหรือการเก็บกวาดโดยไม่สวมอุปกรณ์ป้องกันอาจทำให้เกิดบาดแผลได้ โดยเฉพาะบาดแผลที่ลึกหรือปนเปื้อนดินและสิ่งสกปรก ซึ่งอาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อ รวมถึงโรคบาดทะยักในผู้ที่ได้รับวัคซีนไม่ครบหรือไม่ได้รับวัคซีนกระตุ้นตามความเหมาะสม เมื่อเกิดบาดแผลควรล้างแผลด้วยน้ำสะอาดไหลผ่านและทำความสะอาดอย่างเหมาะสม หากมีสิ่งแปลกปลอมฝังลึกแผลลึกมาก หรือเลือดไหลไม่หยุด ควรเข้ารับการรักษาไม่ควรพยายามนำวัตถุที่ฝังลึกออกด้วยตนเอง และควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับความจำเป็นในการฉีดวัคซีนบาดทะยัก การป้องกันทำได้โดยสวมรองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าบูตที่เหมาะสม สวมถุงมือขณะเก็บกวาด และตรวจสอบพื้นบริเวณที่จะเดินหรือทำงานให้ปลอดภัย หลีกเลี่ยงการใช้มือเปล่าหยิบเศษแก้วหรือโลหะที่อาจมีคม

ภัยจากสัตว์มีพิษและสัตว์พาหะนำโรค

ในช่วงน้ำท่วมสัตว์บางชนิดอาจหนีน้ำเข้ามาหลบซ่อนตามบ้านเรือน กองเสื้อผ้า รองเท้า กล่องเก็บของ หรือเศษวัสดุที่วางซ้อนกัน หลังน้ำลดจึงควรระมัดระวังงู ตะขาบ แมงป่อง และสัตว์อื่น ๆ ที่อาจซ่อนอยู่ในบริเวณดังกล่าว นอกจากนี้ ขยะและเศษอาหารที่ตกค้างยังอาจดึงดูดหนูและแมลงพาหะนำโรคให้เข้ามาใกล้ที่อยู่อาศัย ก่อนเข้าไปในห้องที่ปิดไว้นาน ควรตรวจสอบสภาพแวดล้อมให้เรียบร้อย เปิดไฟให้สว่าง และใช้เครื่องมือช่วยเขี่ยหรือเคลื่อนย้ายสิ่งของอย่างระมัดระวัง ไม่ควรใช้มือเปล่าสอดเข้าไปในช่องแคบหรือใต้กองสิ่งของ หากพบสัตว์มีพิษไม่ควรเข้าไปจับหรือทำร้ายด้วยตนเอง แต่ควรเว้นระยะและติดต่อหน่วยงานที่มีความชำนาญ หากถูกงูกัดควรจำกัดการเคลื่อนไหวของผู้บาดเจ็บและรีบนำส่งโรงพยาบาล ไม่ควรกรีดแผลดูดพิษเอง ส่วนกรณีถูกสัตว์มีพิษชนิดอื่นกัดหรือต่อย หากมีอาการหายใจลำบาก หน้าบวม คอบวม หมดสติ หรืออาการรุนแรง ควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที

วิธีดูแลสุขภาพและป้องกันโรคหลังน้ำท่วม

รักษาความสะอาดของร่างกาย

หลังจากสัมผัสน้ำท่วม โคลน หรือสิ่งของที่เปื้อนน้ำ ควรรีบอาบน้ำและล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาด โดยเฉพาะก่อนรับประทานอาหาร หลังเข้าห้องน้ำ และหลังทำความสะอาดพื้นที่สกปรก หากมีบาดแผลควรรีบล้างแผลและปิดแผลด้วยวัสดุที่สะอาดและกันน้ำได้ตามความเหมาะสม ควรหลีกเลี่ยงการใช้มือสัมผัสใบหน้า ดวงตา จมูก และปากระหว่างทำงาน และไม่ควรรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำขณะมือเปื้อนสิ่งสกปรก การรักษาสุขอนามัยอย่างสม่ำเสมอช่วยลดโอกาสที่เชื้อโรคจะเข้าสู่ร่างกายได้

ทำความสะอาดบ้านอย่างปลอดภัย

ก่อนเริ่มทำความสะอาดบ้าน ควรตรวจสอบความปลอดภัยของโครงสร้างอาคาร ระบบไฟฟ้า และระบบแก๊ส หากพบสายไฟชำรุด เครื่องใช้ไฟฟ้าเปียกน้ำ หรือมีกลิ่นแก๊สผิดปกติ ไม่ควรเข้าไปดำเนินการเอง แต่ควรติดต่อผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้อง ขณะทำความสะอาดควรสวมรองเท้าที่เหมาะสม ถุงมือ และอุปกรณ์ป้องกันอื่น ๆ ตามลักษณะงาน ควรแยกขยะเปียก เศษแก้ว และวัสดุอันตรายออกจากกัน ไม่ควรใช้มือเปล่าหยิบสิ่งของที่อาจมีคมหรือปนเปื้อนเชื้อโรค หากจำเป็นต้องใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดหรือฆ่าเชื้อ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำบนฉลากอย่างเคร่งครัด และห้ามผสมน้ำยาฟอกขาวกับน้ำยาล้างห้องน้ำหรือผลิตภัณฑ์ที่มีกรดหรือแอมโมเนีย เพราะอาจเกิดก๊าซพิษที่เป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจได้

เลือกบริโภคน้ำและอาหารที่ปลอดภัย

น้ำดื่มและอาหารเป็นปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคหลังน้ำท่วม ควรเลือกใช้น้ำที่มั่นใจว่าปลอดภัย หากไม่แน่ใจในคุณภาพน้ำ ควรใช้น้ำดื่มบรรจุขวดที่ได้มาตรฐาน หรือต้มน้ำให้เดือดตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่อาหารที่สัมผัสน้ำท่วมโดยตรงควรทิ้ง ไม่ควรนำมารับประทานแม้จะนำไปล้างใหม่ก็ตาม ภาชนะประกอบอาหารควรล้างด้วยน้ำสะอาดและน้ำยาล้างจานอย่างเหมาะสม ส่วนอาหารปรุงสุกควรเก็บรักษาให้ถูกสุขลักษณะและไม่วางทิ้งไว้ในอุณหภูมิห้องเป็นเวลานาน นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการใช้ภาชนะที่แตกร้าวหรือมีคราบสกปรกตกค้าง และควรแยกอาหารดิบออกจากอาหารสุกเพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม

กำจัดขยะและแหล่งเพาะพันธุ์ยุง

ขยะ เศษใบไม้ และสิ่งของที่ไม่จำเป็นควรได้รับการจัดเก็บและกำจัดอย่างเหมาะสม ไม่ควรปล่อยให้มีน้ำขังในภาชนะรอบบ้าน ควรปิดฝาถังขยะและภาชนะเก็บน้ำให้มิดชิด รวมถึงดูแลความสะอาดบริเวณที่พักอาศัยอย่างสม่ำเสมอ การจัดการสิ่งแวดล้อมไม่เพียงช่วยลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง แต่ยังช่วยลดการเข้ามาของหนู แมลงวัน และสัตว์พาหะอื่น ๆ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการแพร่กระจายของโรคได้ การร่วมมือกันของคนในชุมชนจะช่วยให้การควบคุมปัญหาเหล่านี้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ดูแลสุขภาพจิตหลังผ่านเหตุการณ์น้ำท่วม

นอกจากปัญหาสุขภาพกายแล้วน้ำท่วมยังอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิต ประชาชนบางคนอาจรู้สึกวิตกกังวล เครียด เศร้า นอนไม่หลับ หรือกังวลเกี่ยวกับความเสียหายของบ้านเรือนและรายได้ที่สูญเสียไป โดยเฉพาะผู้ที่ต้องเผชิญกับความสูญเสียครั้งใหญ่หรือมีความไม่มั่นคงในการดำรงชีวิต การดูแลสุขภาพจิตสามารถเริ่มจากการพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารอย่างเหมาะสม พูดคุยกับคนในครอบครัวหรือบุคคลที่ไว้ใจ และค่อย ๆ วางแผนฟื้นฟูชีวิตตามกำลังของตนเอง ไม่ควรกดดันตนเองให้ต้องกลับมาเป็นปกติทันที เพราะแต่ละคนมีวิธีรับมือกับความเครียดแตกต่างกัน หากมีอาการเครียดรุนแรงต่อเนื่อง นอนไม่หลับเป็นเวลานาน หรือรู้สึกสิ้นหวังจนกระทบต่อการดำเนินชีวิต ควรขอคำปรึกษาจากบุคลากรด้านสุขภาพจิตหรือหน่วยบริการสาธารณสุข การได้รับความช่วยเหลืออย่างเหมาะสมเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นฟูสุขภาพหลังภัยพิบัติ

กลุ่มประชาชนที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ

แม้ว่าทุกคนจะมีโอกาสเจ็บป่วยหลังน้ำท่วมได้ แต่บางกลุ่มอาจมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนมากกว่าคนทั่วไป ได้แก่ เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ ผู้พิการ ผู้ที่มีโรคประจำตัว และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เด็กเล็กอาจสัมผัสสิ่งสกปรกขณะเล่นน้ำหรือหยิบสิ่งของเข้าปาก จึงควรดูแลอย่างใกล้ชิดและไม่ปล่อยให้เล่นน้ำท่วม ส่วนผู้สูงอายุอาจมีปัญหาด้านการทรงตัว ทำให้เสี่ยงต่อการหกล้มขณะทำความสะอาดบ้าน ขณะที่ผู้ป่วยโรคเบาหวานควรตรวจสอบบาดแผลบริเวณเท้าอย่างสม่ำเสมอ เพราะบาดแผลอาจติดเชื้อได้ง่ายและหายช้า สำหรับผู้ที่ต้องรับประทานยาเป็นประจำ ควรตรวจสอบว่ายาได้รับความเสียหายจากน้ำหรือความชื้นหรือไม่ หากยาปนเปื้อนหรือมีลักษณะเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาเภสัชกรหรือบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรหยุดยารักษาโรคประจำตัวเองโดยไม่มีคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ ชุมชนควรให้ความสำคัญกับการช่วยเหลือผู้ที่ไม่สามารถทำความสะอาดบ้านหรือเดินทางไปโรงพยาบาลได้ด้วยตนเอง รวมถึงประสานงานกับหน่วยงานสาธารณสุขเพื่อให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงเข้าถึงการรักษาและการป้องกันโรคอย่างทั่วถึง

References

1. Centers for Disease Control and Prevention. (2024, February 16). Mold clean up guidelines and recommendations. https://www.cdc.gov/mold-health/about/clean-up.html?

2. World Health Organization. (2020, January 29). Floods: How to protect your health. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/how-do-i-protect-my-health-in-a-flood/?

3. Centers for Disease Control and Prevention. (2026, March 16). Floods and your safety. https://www.cdc.gov/floods/about/index.html?