ไมเกรน Migraine คืออะไร สาเหตุและอาการที่พบบ่อย

วิธีแก้ปวดหัวไมเกรน 

ไมเกรน (Migraine) ไม่ใช่แค่การปวดหัวธรรมดา แต่คือภาวะที่ระบบประสาทไวต่อการกระตุ้นโดยสิ่งเร้าต่างๆ ทั้งจากภายในร่างกายและสิ่งแวดล้อม เช่น แสงที่จ้าเกินไป เสียง มลพิษ อากาศร้อนจัดหรือเย็นจัด เป็นต้น ปัจจัยเหล่านี้ทำให้เกิดการหลั่งสารก่อการอักเสบของเส้นเลือดและเส้นประสาทสมอง ส่งผลให้หลอดเลือดในสมองเกิดการหดและขยายตัวผิดปกติ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดอาการปวดหัวข้างเดียว หรือที่หลายคนรู้จักกันดีในชื่อ "ไมเกรน" นั่นเอง

อาการไมเกรน

ลักษณะอาการของไมเกรนที่คุณควรสังเกต

ในความเป็นจริง อาการไมเกรนไม่จำเป็นต้องเป็นการปวดหัวข้างเดียวเสมอไป อาจจะเป็นการปวดทั้งสองข้างหรือข้างเดียวแต่สลับข้างกันไปก็ได้ โดยลักษณะอาการที่พบบ่อยและมีความหลากหลาย มีดังนี้:

• รูปแบบการปวด: ปวดรุนแรงเป็นจังหวะตุบๆ ตามจังหวะการเต้นของหัวใจ บริเวณหน้าผาก รอบดวงตา ขมับ และขากรรไกร

• อาการทางร่างกาย: รู้สึกคลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร

• การมองเห็น: มองเห็นพร่ามัว ชอบอยู่ในที่มืดๆ ที่มีแสงน้อย เนื่องจากไวต่อแสงเป็นพิเศษ

• ความรู้สึกผิดปกติ: รู้สึกเสียวซ่าและชาตามปลายมือปลายเท้า

• ระยะเวลา: อาการมักต่อเนื่องนานหลายชั่วโมง หรืออาจปวดนานถึง 4-72 ชั่วโมง

สาเหตุการเกิดไมเกรน

 สาเหตุของไมเกรนเกี่ยวข้องกับการหดและขยายตัวที่มากเกินไปของเส้นเลือดในสมอง ซึ่งถูกกระตุ้นได้จากหลายปัจจัยที่คุณควรสังเกตและหลีกเลี่ยง:

• อาหารและสารเคมี: การแพ้อาหาร สารเคมีที่ผสมในอาหาร และแอลกอฮอล์

• สภาวะทางจิตใจและร่างกาย: ความเครียด ความเหนื่อยล้า การเปลี่ยนแปลงของอารมณ์

• ฮอร์โมน: การเปลี่ยนแปลงระดับฮอร์โมนในร่างกาย เช่น ในช่วงเวลาที่ไข่ตกหรือช่วงมีประจำเดือนในผู้หญิง

• ปัจจัยภายนอก: การมองเห็นแสงแฟลชหรือแสงที่จ้ามากๆ การเปลี่ยนแปลงระดับความดันอากาศหรือความชื้นในอากาศ

• พฤติกรรม: การรับประทานยาคุมกำเนิด การพักผ่อนหรือออกกำลังกายที่น้อยเกินไปหรือมากเกินไป รวมถึงการวางอิริยาบถที่ไม่ถูกต้องจนกล้ามเนื้อตึงตัว

ระยะไมเกรน

เจาะลึก 4 ระยะของอาการปวดหัวไมเกรน

การเข้าใจระยะของอาการจะช่วยให้คุณเตรียมรับมือได้อย่างทันท่วงที โดยแบ่งได้ดังนี้:

• ระยะบอกเหตุล่วงหน้า (Prodrome): มักจะมีอาการเตือนประมาณ 1–2 วันก่อนเป็น เช่น ปวดตึงตามต้นคอ หรืออารมณ์แปรปรวน

• อาการเตือนนำ (Aura): ผู้ป่วยบางรายจะเห็นภาพผิดปกติ เช่น แสงระยิบระยับ แสงแวบๆ วาบๆ เหมือนแสงแฟลช หรือภาพเบลอบิดเบี้ยว (บางรายอาจไม่มีอาการนี้)

• อาการปวดศีรษะ (Headache): ช่วงที่ปวดรุนแรงที่สุด มีอาการปวดตุ๊บๆ หรือปวดข้างเดียวจนทำงานไม่ได้ตามปกติ มักเกิดร่วมกับอาการคลื่นไส้ อาเจียน และแพ้ต่อสิ่งเร้า เช่น แสงจ้า เสียงดัง

• เข้าสู่ภาวะปกติ (Postdrome): ภายหลังจากเริ่มหายปวด มักจะมีอาการอ่อนเพลีย วิงเวียน สับสน หรือยังไวต่อสิ่งเร้าคล้ายในระยะที่สาม

ไมเกรนประจำเดือน ปวดหัวช่วงมีเมนส์ แก้ไขอย่างไร?

ฮอร์โมนเอสโตรเจน มีส่วนสำคัญในการกระตุ้นไมเกรนมาก โดยเฉพาะช่วงก่อนมีประจำเดือน 1 วัน จนถึง 3 วันหลังมีประจำเดือนวันแรก เนื่องจากระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนจะลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว

แนวทางการจัดการแบ่งตามกลุ่มอาการ:

• กลุ่มที่ปวดไม่บ่อย: แนะนำให้กินยารักษาไมเกรนเฉียบพลันทั่วไปเมื่อมีอาการ เช่น ยา Naproxen (275 มก.) 1-2 เม็ด หรือใช้ร่วมกับ Eletriptan/Sumatriptan ในกรณีที่ปวดมาก

• กลุ่มที่ปวดสัมพันธ์กับรอบเดือนสม่ำเสมอ: อาจใช้วิธีกินยาป้องกันระยะสั้น เช่น Triptan หรือ NSAIDs โดยเริ่มกินก่อนมีประจำเดือน 2 วัน ต่อเนื่องรวม 6 วัน (ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางก่อน)

• กลุ่มที่รอบเดือนไม่สม่ำเสมอหรือปวดบ่อย: แนะนำให้กินยาป้องกันไมเกรนทั่วไป เช่น Amitriptyline, Propranolol, Topamax ภายใต้การดูแลของแพทย์

วิธีรักษาไมเกรน

แนวทางการรักษาและป้องกันอย่างยั่งยืน

เป้าหมายหลักของการรักษาคือ การบรรเทาอาการปวดและป้องกันไม่ให้เกิดอาการซ้ำ โดยแบ่งออกเป็น:

 การรักษาเมื่อมีอาการเฉียบพลัน

• วิธีไม่ใช้ยา: การนวด กดจุด การประคบเย็นหรือประคบร้อน และการนอนหลับพักในห้องมืดที่เงียบสงบ

• การใช้ยา: หากอาการไม่ดีขึ้นหรือรุนแรง จำเป็นต้องใช้ยาแก้ปวดตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร โดยเน้นรักษาทันทีเมื่อเกิดอาการ

การป้องกันการเกิดซ้ำ (Prevention)

• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: ออกกำลังกายสม่ำเสมอ กำจัดความเครียดอย่างเหมาะสม และพักผ่อนให้เพียงพอเป็นเวลา

• การรับประทานยาป้องกัน: แพทย์จะแนะนำในกรณีที่มีอาการปวดบ่อย (เช่น สัปดาห์ละ 1-2 ครั้งขึ้นไป) หรือมีอาการรุนแรงต่อเนื่องหลายวัน เพื่อลดความถี่และความรุนแรงของโรค

สรุปข้อควรรู้เกี่ยวกับไมเกรน (Q&A)

• ไมเกรนเกิดจากอะไร: สรุปได้ว่าเกิดจากระบบประสาทไวต่อสิ่งกระตุ้น จนหลอดเลือดในสมองหดและขยายตัวผิดปกติ

• อาการไมเกรนเป็นอย่างไร: ปวดตุบๆ ตามจังหวะชีพจร มักปวดข้างเดียวแต่สลับข้างได้ ร่วมกับคลื่นไส้และไวต่อแสง/เสียง

• รักษาอย่างไร: เน้นพักผ่อนในที่สงบ ใช้การประคบเย็น/ร้อน และใช้ยาแก้ปวดหรือยาป้องกันตามดุลยพินิจของแพทย์

ข้อแนะนำสำคัญ

 หากคุณมีอาการปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์เพื่อวินิจฉัยเพิ่มเติม ปัจจุบันมีบริการ ปรึกษาแพทย์ออนไลน์ ที่สะดวกและรวดเร็ว ช่วยให้คุณได้รับแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ